Op 25 januari zagen leerlingen uit het 3de en 4de secundair onderwijs de voorstelling ‘Zondag’ van Theater FroeFroe. FroeFroe ontving begin februari de Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap in de categorie ‘Jeugdtheater’.
Benieuwd wat de leerlingen er zelf van vonden? Vier leerlingen van het Sint-Hendriks- en Zusters Maricolen Instituut (SHZMI) van Deinze schreven er een recensie over.
Onlangs ging in ‘De Vrije Val’ te Antwerpen het toneelstuk ‘Zondag’, ingericht door theatergezelschap Frou Frou, in première. Pauline Mol stond in voor het scenario. De regie werd verzorgd door Radomira Dostal. Onder meer Filip Peeters verleende zijn medewerking aan dit beklijvende stuk. Patricia Goemaere en Diane Belmans vertolken de hoofdrollen.
Dit psychologische drama is geïnspireerd op een waar gebeurd verhaal over twee zusjes die in 1933 op gruwelijke wijze hun bazin en haar dochter om het leven brengen. Het geheel baadt in een Victoriaanse sfeer en straalt een zekere frustratie en nervositeit uit. De drijvende kracht achter het stuk zijn de suggestieve beelden en dialogen. Het gebrek aan een duidelijke verhaallijn vergt een zekere flexibiliteit van de toeschouwer, die soms wat verweesd achterblijft.
In het verhaal zijn twee polen heel sterk aanwezig. Enerzijds de moord op de bazin en anderzijds de hoop op een vlucht uit een armoedig, vernederend bestaan. Die vlucht dient zich aan onder de vorm van een kermisbezoek aanstaande zondag, of een vrij leven in het verre Parijs. De zussen worden heen en weer geslingerd tussen beide uitersten, en dat uit zich in een constante onderhuidse dreiging en frustratie. Beide actrices vertolken op verbluffende wijze hoe de zussen langzamerhand klem geraken in een neerwaartse spiraal van ontkenning. Ook het systematisch weerkerende belgerinkel als herinnering aan de misdaad en de veelal onzichtbare aanwezigheid van Madam, die boven in bed vertoeft, dragen bij tot het aanwezige spanningsveld.
Fantasie en realiteit gaan hand in hand. Enkel de opeenvolgende dagen van de week vormen een zichtbare rode draad. Toch lijkt er geen enkele chronologische lijn in het stuk te steken. De gebeurtenissen, die zich blijkbaar in het hoofd van de personages afspelen, worden door elkaar gehaspeld tot een fantasierijke mix, die er meer op uit is een gevoel te verkondigen dan een verhaal. De personages lijken haast verwisselbaar wanneer één van de zussen zich in het pak van Madam hijst. Elke scène appelleert aan het interpretatievermogen van de toeschouwer. De vele vragen, visuele prikkels en het gebrek aan een echte ontknoping zorgen ervoor dat het stuk ook nà de voorstelling nog steeds voortleeft in je hoofd.
Verschillende elementen keren steeds terug. De eerder vernoemde bel, maar ook de handdoek met een immense bloedvlek en de angstaanjagende vis dragen een onheilspellend repetitief karakter in zich. De regisseur goochelt duidelijk met symbolen, maar slaat de bal soms mis in zijn gretigheid om hieraan een voorstelling op te hangen. Het toneelstuk mist structuur.
De scenografie is sober en spitst zich toe op drie ‘ruimtes’: het achterste gedeelte van het decor dat is afgescheiden met een wit doek, het voorste gedeelte van de bühne waar de actrices hun spel brengen en links vooraan de videoprojectie, opgedeeld in twee schermen. De videoprojectie is fantastisch geacteerd, rekening houdend met het feit dat enkel ingezoomd wordt op de handen en een paar rekwisieten. Dit visuele element geeft de voorstelling zeker en vast een meerwaarde. De als flashbacks bedoelde videoprojecties hebben namelijk iets vervelends, irritants en slepends, net zoals hun werk als dienstmeisje voor de zussen aangevoeld moet hebben. Ook de typerende muziek draagt bij tot deze indruk. Bovendien hangt er een zekere suspense in de lucht, die de nieuwsgierigheid prikkelt. Wat zich onzichtbaar afspeelt achter het witte doek, krijgt de toeschouwer slechts beperkt te zien op de videoprojectie. Het verhoogt de betrokkenheid. Opnieuw integreert de regisseur enkele absurde elementen in een schijnbaar realistisch stukje film.
‘Zondag’ is sterk geacteerd en bevat alle componenten om de kijker te intrigeren. Het wervelende kleurenpalet is er, alleen een iets duidelijkere omlijsting van het ‘schilderij’ had gemogen, aangezien de voorstelling min of meer dreigt te verzuipen in een overaanbod aan suggestie en dubbele bodems.
(Niek Van Wettere)
Een zonnige dag, een zondag. Een dag van plezier, kermis, rust. Maar het toneel “Zondag” dat het gezelschap “Froe Froe” brengt, is allerminst rustig te noemen. Onder regie van Radomira Dostal geven Filip Peeters, Patricia Goemaere en Diane Belmans een wirwar van emoties en gedachtekronkels meesterlijk weer in beelden. Er wordt een drama voorgeschoteld dat perfect de menselijk reacties na een sociale ramp belicht en na een kijkje in het hoofd van een fictief personage kwam ik verbaasd tot het besluit dat er kleine gelijkenissen bestonden met de gedachten van alledag. Een hele hoop psychologisch denkmateriaal dus, maar is het niet te veel? Of is het te weinig in evenwicht met de rest van het stuk?
De twee zusjes Papin werken al heel hun leven voor de tirannieke ‘Madam’. Ze worden opgesloten, moeten veel werken en worden vernederd. Ze zijn mentaal misvormd en dromen van de vrijheid. Ze nemen hun lot in eigen handen en vermoorden de ‘Madam’. Hierna dwalen ze rond in het huis, niet wetende wat ze moeten doen of denken. Ze fantaseren erop los, soms helemaal losstaand van de werkelijkheid. Ze genieten enkel in hun dromen van hun vrijheid, maar blijven in het huis. Een wirwar van gedachten en verlangens die niet bedoeld zijn om uitgesproken te worden, vult het huis.
Het toneelstuk is prachtig gecombineerd met stukjes video die, als het ware, als misvormde flashbacks of nare dromen weergegeven worden. Ze geven een beter beeld over de omstandigheden waarin de meisjes leefden en over de ‘Madam’. De kledij geeft, hoewel het niet binnen de Victoriaanse sfeer past, goed de karakters van de zussen weer. Je kan duidelijk afleiden dat de oudere zus eerder terughoudend is en zich beter gedraagt volgens de Victoriaanse levensstijl. De jongere zus, die de ‘Madam’ heeft vermoord, is speelser en heeft wildere dromen. De bebloede handdoek, die vaak terug op scène belandt, geeft weer hoe fragiel het leven is. Het drukt de zussen, vooral de oudste, met de neus op de feiten en herinnert ze aan hun gruwelijke daad. Het decor bestaat grotendeels uit grote stukken stof die evenwijdig aan elkaar ophangen. De zussen kunnen er zich in ‘verstoppen voor de werkelijkheid’. Het duidt ook op de mist van twijfels die in hun hoofden hangt.
Tijdens de voorstelling is er veel stilte. Dat duidt soms op de stilte tijdens het denken over wat er moet gebeuren, of de stilte die vraagt om een antwoord, maar soms ook op de stilte voor de storm, voor de zussen uitvliegen tegen elkaar. Op een gegeven moment staat de jongste zus te dansen op haar dweil, maar er is geen muziek. Het is als een verhaal voorlezen als er niemand luistert, als het leven van de zussen die afgezonderd zijn van de buitenwereld. Tijdens de videofragmenten werd er wel muziek gebracht. Het was een soort oude muziek met een klein speels melodietje in dat cynisch tegenover de gruwelijke beelden van de ‘Madam’ werd geplaatst.
Het verhaal geeft veel stof tot nadenken en is buitengewoon goed gebracht, maar ik mis er een motorisch moment in. Het verhaal begint de dag na de moord op de ‘Madam’. De moord wordt in het begin wel verteld, maar het geeft een onvolledig gevoel, alsof je het begin hebt gemist maar het in grote lijnen wel weet. Ook ontbrak de climax van het verhaal: de arrestatie van de zussen, het moment waar alles stopt, de vreemde fantasieën, de onzekerheid. Dat wordt weer snel even op het einde vermeld, terwijl daarvan wordt verwacht dat er meer aandacht aan wordt besteed. Er ging veel aandacht naar de gedachtegang van de meisjes, misschien iets te veel. Er wordt te weinig aandacht besteed aan meer gewone aspecten van het leven van de meisjes, waardoor het toneel zwaar wordt en moeilijker om te blijven volgen. Het stuk mocht best wat langer duren, maar lichter gebracht zijn, en dat was zeker mogelijk zonder het saai te maken.
Het is een heel mooi en origineel gebracht toneelstuk met veel inhoud. Het brengt vele onderwerpen aan bod zoals wroeging, vrijheid en zusterliefde. Die onderwerpen worden stuk voor stuk kritisch gebracht, zoals de zusterliefde: hoever gaat deze? De personages ontdekken en tasten de grenzen af van vele aspecten van hun nieuwe leven, iets wat ze daarvoor niet konden. Maar het stuk voelt onvolledig aan, als een worstje waarvan het begin en einde is afgeknipt. Goed om te gaan kijken, maar verwacht niet te veel, zeker niet te veel pasklare antwoorden.
(Hannah Dhaene)
De nieuwste productie van het theatergezelschap ‘Froe Froe’ is alweer en modern stuk waarin een aantal vernieuwende theatertechnieken verwerkt zijn. ‘Zondag’ is geschreven door Pauline Mol. Het verhaal speelt zich af in de Franse jaren dertig, maar de regisseur Radomira Dostal zorgde ervoor dat het stuk een frisse look kreeg.
‘Zondag’ gaat over twee zussen, Dina en Netje, met elk hun eigen karakter. Toch werken ze samen in dienst van een rijke dame; ze leven letterlijk voor Madam. Een echt leven kunnen ze alleen dromen en omdat ze zo hard droomt van een echt leven en het ook zo graag wil, vermoordt de jongste zus Madam. Zo wordt de strijd tussen de zussen en Madam bruusk beëindigd en is Madam niet langer het leven van de zussen, maar nog slechts een nachtmerrie.
Visueel wordt er gewerkt met 3 elementen. Er is de scène zelf waar de twee zussen hun gesprekken voeren; er wordt gebruik gemaakt van een videotechniek en wanneer er gebruik wordt gemaakt van die theatertechniek zie je de zussen achteraan in het schemerduister bezig. De video is live en op één scherm wordt getoond wat de zussen wilden doen en wat ze moesten doen van Madam. Dat zorgt ervoor dat het nogal moeilijk is om te volgen, omdat de twee beelden tegelijk getoond worden. Desondanks blijft het een mooie en vernieuwende manier om met flashbacks te werken, zeker omdat je enkel de handen van de acteurs ziet.
De aandacht wordt ook verschillende keren gevestigd op een aantal rekwisieten, die meermaals terugkeren. De bedoeling hiervan is spijtig genoeg niet altijd even duidelijk. Zo heb je een draaiende vis die op de achtergrond wordt geprojecteerd en de kop ervan die even later in een kopje koffie drijft. De draaiende vis stelt waarschijnlijk Madam voor met al haar willetjes waar de twee zussen zot van worden en de vissenkop het afgehakte hoofd van Madam nadat
ze werd vermoord.
Op auditief vlak is het stuk heel wat rustiger. Er is dan ook enkel een piano waarop de componist live voor muziek zorgt. Het feit dat er enkel een piano is die wat muziek brengt bij de videofragmenten zorgt er toch wel voor dat er wat tegengewicht wordt geboden aan de zeer drukke visuele elementen.
Het gezelschap werkt met professionele acteurs, wat duidelijk merkbaar is, want de acteurs zijn erin geslaagd de personages realistisch weer te geven. Alleen is het spijtig dat het talent van de acteurs verloren gaat in de warrige indruk die het verhaal geeft doordat er geen duidelijke lijn in zit. Daardoor is het nogal moeilijk om het stuk te volgen. Het enige dat je eigenlijk met zekerheid weet is dat het stuk gaat over de dagen na de moord op Madam.
Het stuk gaat natuurlijk eerder over de uiteenlopende gevoelens van de zussen dan over de gebeurtenissen. Het genre en de vernieuwende manier van toneel spelen zorgt ervoor dat mensen die het niet erg vinden om na het stuk nog met vragen te zitten, het stuk zeker zullen appreciëren. Daarentegen zullen diegenen die meer houden van een klassiek toneel met uitsluitend dialogen tussen de personages, het stuk waarschijnlijk niet weten te waarderen.
(Barbara Lambrecht)
Na meer populaire voorstellingen zoals “Roodkapje” en “MacBeth” koos toneelgezelschap “Froe Froe” deze keer voor het stuk “Zondag”. Auteur Pauline Mol baseerde zich hiervoor op een psychologisch drama uit 1933. Het stuk werd geregisseerd door Radomira Dostal en wordt gespeeld door slechts twee acteurs: Patricia Goemaere en Diane Belmans. Patricia Goemaere is bij het brede publiek bekend van de tv-reeks “Emma”, waar ze de rol van “Caroline van Opstal” vertolkt.
Het toneel vertelt het verhaal van de zussen Léa en Christine Papin. De jongste vermoordt de “madam” bij wie ze, samen met haar zus, als meid in dienst is. Het toneel speelt zich af de dagen na de moord. De protagonistes vertellen over het harde leven voor de dood van de “madam”. Ze lossen hun psychologische problemen op door te ensceneren dat de “madam” niet dood is.
Fascinerend aan dit toneelstuk is het decor dat bestaat uit verschillende delen. De scenograaf heeft hier duidelijk een knap staaltje werk verricht. Wanneer men binnenkomt in de theaterzaal wordt men aan de linkerzijde onmiddellijk geconfronteerd met griezelige beelden die op het videoscherm worden geprojecteerd. Rechts bevindt zich een kamer waar de eigenlijke dialoog zich afspeelt. Daarachter hangen linnen doeken waarop eveneens nu en dan beelden geprojecteerd worden. Deze installatie zorgt voor prachtige special effects.
Een ander geslaagd aspect van dit toneelstuk is de kledij, die conform is aan deze aan het begin van de 20e eeuw. In de kleding wordt op een bepaald moment het contrast tussen arm en rijk symbolisch tastbaar gemaakt. Dit gebeurt wanneer de oudste van de zussen, schitterend geschminkt door de grimeur, op de scène verschijnt in de kledij van de “madam”. Dit in schril contrast met de lompen waarin haar jonge zus is gehuld.
De toneelvoorstelling had ook meerdere gruwelijke momenten. Deze werden telkens ten tonele gebracht in wisselwerking met flashbacks op het videoscherm. Deze fragmenten werden muzikaal aangekondigd door een steeds terugkerend, onheilspellend melodietje. Bij de videofragmenten hoor je enkel het achtergrondmuziekje, maar de geluiden die je eigenlijk zou moeten horen (vb. de koebel), hoor je niet. De gruwelijke elementen in de opvoering bevatten ook steeds terugkerende rekwisieten, zoals bijvoorbeeld een bebloede handdoek.
Kritische kanttekeningen moeten er echter gemaakt worden bij de opbouw van de voorstelling. Bij het kijken naar de opvoering wachtte ik tevergeefs op een echte climax. Het toneelstuk heeft dan ook een heel open einde. Voor je het beseft, is het toneelstuk afgelopen en daardoor blijf je als kijker zowel emotioneel op je honger zitten als intellectueel met een heleboel vragen. Ten slotte vond ik ook dat de spelers wat aan overacting deden. Hoewel dit waarschijnlijk de bedoeling was, kwam dit het realisme van de voorstelling niet ten goede.
Niettemin blijft deze opvoering een boeiend kijkstuk voor een jeugdig publiek. De intriges in de dialogen van de twee zussen houden de spanning hoog en de boodschap van dit toneelstuk, namelijk optreden tegen onderdrukking en ongelijkheid, wordt overtuigend gebracht.
(Joshua Marysse)
Trefwoorden: deinze, froefroe, school, zondag
Volg de nieuwe berichten van deze blog via RSS of e-mail.
Cultuurcentrum De Schakel vzw
Schakelstraat 8
8790 Waregem
tel. 056 62 13 40
fax 056 62 13 50
reservatie@ccdeschakel.be
bank 001-3444344-47
